دانلود تحلیل عوامل توسعه نیافتگی در کهگیلویه و بویراحمد
| دسته بندی | برنامه ریزی شهری |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 1138 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 115 |
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده
مقدمه
فصل اول: کلیات
1-1: طرح مسئله ................................... 2
1-2: ضرورت تحقیق.................................. 4
1-3- انگیزه تحقیق................................. 4
1 –4 : اهداف تحقیق................................ 5
1-5 :سوالات تحقیق.................................. 6
1-6 :فرضیات تحقیق................................. 6
1-7 : پیشینه تحقیق................................ 6
1-8-روش تحقیق ..................................... 8
1-9- فرایندهای تحقیق .......................... 8
1-10- روشهای جمع آوری اطلاعات ...................... 8
1 – 11- ابزار تحقیق ............................... 8
1-12- محدودیت های و تنگناهای تحقیق ............ 9
فصل دوم : مبانی نظری پژوهش
2-1- : مبانی نظری یا تئوریک پژوهش............ 11
2-2- : تعاریف و مفاهیم......................... 12
2-2-1- برنامه ریزی منطقه ای.................... 14
2-2-2- مفهوم رشد اقتصادی....................... 15
2-3 – تفاوت رشد و توسعه اقتصادی................ 16
2-3-1-الف ) توسعه علمی......................... 17
2-3-2-ب) توسعه سیاسی........................... 17
2-3-3-ج) توسعه فرهنگی.......................... 18
2-3-4-د) توسعه پایدار.......................... 19
2-4- سابقه برنامه ریزی منطقه ای ............... 19
2-5- سابقه برنامه ریزی در ایران ............... 21
2-6- فرایند تاریخی توسعه و توسعه نیافتگی در جهان ............................................... 23
2-7- نظریه ها و الگوهای توسعه ................. 25
2-7-1- نظریه تسلسل فقر توده های و شهرگرایی..... 25
2-7-2- نظریه حداکثر استفاده از زمینهای کشاورزی 26
2-7-3- نظریه قطب رشد........................... 27
2-7-4- نظریه مرکز پیرامون...................... 30
2-7-5- تئوری مرحله ای روستو.................... 31
2-8- استراتژی های مختلف توسعه اقتصادی.......... 32
2-9- تکنولوژی مناسب برای کشورهای در حال توسعه . 36
2-10- معیارهای سنجش رشد و توسعه ............... 37
2-11- شاخص های سنجش توزیع درآمد................ 41
2-12- شرایط لازم جهت موفقیت در هدایت توسعه ای .. 42
فصل سوم :ویژگیهای جغرافیایی منطقه محل پژوهش
3-1-ویژگیهای طبیعی............................. 46
3-1-1-موقعیت و حدود جغرافیایی.................. 46
3-1-2- ویژگیهای عمومی زمین شناسی............... 48
3-1-3-. وضعیت گسل ها در زلزله خیزی منطقه....... 56
3-1-4- هواشناسی و اقلیم........................ 60
3-1-5- پوشش گیاهی وحیات جانوری................. 63
3-1-6- ویژگیهایی خاک منطقه................................................ 64
3-2- ویژگیهایی اجتماعی و فرهنگی..................................... 67
3-2-1- توزیع و پراکندگی جمعیت.................. 67
3-2-2- توزیع سنی جمعیت......................... 68
3-2-3- توزیع جنسی جمعیت........................ 71
3-2-4- موالید و مرگ و میر...................... 71
3-2-5 - رشد جمعیت.............................. 75
3-2-6- بار تکفل خانوار........................ 77
3-2-7- بعد خانوار وتغییرات آن.................. 81
3-2-8- روند مهاجرت................................................................. 82
3-2-3- وضعیت شاخصهای توسعه فرهنگی................................ 84
3-4- ساختار فضایی کالبدی....................... 92
3-4-1- تقسیمات سیاسی........................... 92
3-4-2- روند تحولات جمعیتی....................... 96
3-5- وضعیت سکونتگاههای روستایی................. 98
6- ویژگی های اقتصادی جمعیت .................... 99
3-6-1- جمعیت شاغل به تفکیک بخش های مختلف اقتصادی............................................... 99
3-6-2- بهره برداری از منابع نفت وگاز........... 104
3-6-3- فعالیت صنعتی (شهرک های صنعتی )......... 105
3-6-4- وضعیت موجود بخش معدن.................... 106
3-6-5- وضعیت اشتغال در بخش کشاورزی ............ 107
3-7- موسسات بهداشتی ودرمانی.................... 108
3-8- شبکه راههای ارتباطی....................... 110
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل عوامل اجتماعی و اقتصادی
4-1-تحلیل وضعیت اجتماعی و فرهنگی منطقه......... 114
4-1-1- تحلیل جمعیت وتغییرات آن................ 114
4-1-2- تحلیل تراکم ورشد جمعیت................. 115
4-1-3- بررسی روند مهاجرت...................... 118
4-1-4- تحلیل ویژگیهای اقتصادی................. 119
4-1-4- الف) تحلیل جمعیت فعال وغیر فعال......... 119
4-1-4- ب) نرخ فعالیت اقتصادی منطقه............. 120
4-1-4-ج) تحلیل روند اشتغال..................... 120
4-1-4-د) روند نرخ بیکاری....................... 121
4-1-5-تحلیل ویژگیهای فرهنگی.................... 121
4-1-6 بافت فرهنگی ورهیافتهای توسعه............. 123
4-2- تحلیل فضایی-کالبدی........................ 125
4-2-1- تحلیل پراکندگیها وقلمروهای مناطق طبیعی(اکوتوریسم)............................................... 126
4-2-2- تحلیل فضایی جمعیت شهری و روستایی....... 128
4-2-3- تغیرات فضایی اندازه جمعیت در دوره1385 -1375............................................... 130
4-2-4- تحلیل دلایل جابجایی جمعیت.............. 130
4-2-5 نتیجه گیری از روند تحولات جمعیتی......... 132
4-6-بررسی وتحلیل ساختار اقتصادی................ 133
4-6-1- بخش صنعت ومعدن......................... 135
4-6-2- بخش کشاورزی............................ 137
4-6-3- بخش خدمات............................... 141
4-6-4- توزیع هزینه ودرآمد بهد تفکیک شهر وروستا. 143
4-6-5- درآمدهای عمومی استان.................... 143
4-7- شاخصهای توسعه انسانی ..................... 144
4-8- خدمات بهداشتی درمانی ..................... 145
4-9- قابلیتهای منطقه در بخشهای مختلف اقتصادی... 146
فصل پنجم:آزمون فرضیات ؛ :نتیجه گیری وبیشنهادات
آزمون فرضیات................................... 149
نتیجه گیری..................................... 152
5-1- مسایل اساسی استان......................... 162
5-2- عمده ترین تنگناها وقابلیتهای اقتصادی...... 163
5-3-راهبردهایی جهت برنامه های بلند مدت در منطقه 167
راهکارهای عمومی................................ 171
منابع وماخذ.................................... 173
چکیده به انگلیسی
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول:3-1-تقسیمات سیاسی استان در سال 1385....... 48
حدول: 3-2-طبقات شیب اراضی ..................... 51
جدول:3-3-محدوده استان در طبقات شیب............. 52
جدول:3-4-طبقات ارتفاع از سطح دریا.............. 54
جدول:3-5-طبقات ارتفاع محدوده استان............. 55
جدول:3-6-نتایج سرشماری نفوس ومسکن1385.......... 68
جدول:3-7-توزیع سنی جمعیت در استان در مقایسه با کشور 69
جدول:3-8-نسبت جنسی جمعیت....................... 71
جدول:3-9- موالیداستان به تفکیک شهر و روستا .... 73
جدول:3-10-نرخ رشد سالانه ی جمعیت ............... 74
جدول:3-11-بار تکفل استان ...................... 76
جدول:3-12- مقدار سهم جمعیت شهری وروستایی....... 78
جدول:3-13- مقایسه بعد خانوار استان ............ 79
جدول:3-14- مقصد مهاجران خارج شده ازاستان....... 81
جدول:3-15- مبدا مهاجران وارد شده به استان ..... 82
جدول:3-16- مهاجران داخلی در مقایسه با کل کشور . 82
جدول:3-17- مراکز بهداشتی ودرمانی............... 84
جدول:3-18- شاخص های توسعه انسانی .............. 85
جدول:3-19- میزان با سوادی...................... 85
جدول:3-20- کتاب خانه ها وتعداد کتاب ها......... 87
جدول:3-21- شمارگان مطبوعات محلی ............... 88
جدول:3-22- برنامه های صدا وسیمای استان......... 89
جدول:3-23- تعداد سینما های استان............... 89
جدول:3-24- گردشگران وا رد شده به استان ........ 90
جدول:3-25- تاسیسات اقامتی ورفاهی .............. 91
جدول:3-26-مساحت وتعداد شهر های استان........... 91
جدول 3-27- تعداد شهر های استان ................ 97
جدول:3-28- جمعیت بیکار استان بر حسب جنس........ 100
جدول:3-29- وضعیت اشتغال جمعیت ................. 100
جدول:3-30- توزیع جمعیت جویای کار (بالای 10 سال) 101
جدول:3-31- اشتغال در بخش های مختلف اقتصادی .... 101
جدول:3-32- تولید ناخالص داخلی ................. 102
جدول:3-33- ضریب توزیع ومقدارسرمایه............. 103
جدول:3-34- مشخصات شهرک های صنعتی .............. 104
جدول:3-35-واحد های صنعتی بهره برداری شده....... 105
جدول:3-36- معادن در حال بهره برداری و شاغلان بخش معدن 106
جدول:3-37-مزاکر بهداشتی و درمانی............... 109
جدول:3-38- تعداد تونلها و پل ها .............. 110
جدول:3-39-مشخصات راه های اصلی وفرعی استان...... 111
جدول:4-1- شاخص های جمعیت نیروی انسانی،وسواد در استان 119
جدول:4-2-مسیر های گردشگری عمومی استان ......... 127
جدول:4-3- مهاجرت های میان منطقه ای وخالص در استان 131
جدول:4-4- ضریب توزیع تعداد سرمایه وصنعت ....... 134
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار3-1- هیستو گرام طبقات شیب............... 52
نمودار3-2- هیستو گرام طبقات ارتفاع .......... 55
نمودار3-3- هرم سنی و جنسی جمعیت ............... 69
نمودار3-4- تغییرات نسبت جنسی ................. 71
نمودار3-5- میزان موالید .................... 73
نمودار3-6- در صد مرگ ومیر .............. 74
نمودار3-7- متوسط رشد سالانه جمعیت ............. 76
نمودار3-8- بار تکفل خانوار ........ 78
نمودار3-9- تراکم نسبی جمعیت ................... 79
نمودار3-10- سهم جمعیت شهری..................... 80
نمودار 3-11- سهم جمعیت روستایی................. 80
نمودار3-12- بعد خانوار به تفکیک شهر وروستا.... 81
نمودار3-13- مبدا مهاجران وارد شده ...... 83
نمودار3-14- مقصد مهاجران خارج شده ............. 83
نمودار3-15- مقایسه شاحص های با سوادی........... 86
نمودار3-16- مقایسه شاخص پوشش تحصیلی............ 86
نمودار3-17- مقایسه روند جمعیت شهری ........... 97
نمودار3-18- جمعیت شهر های استان................ 97
نمودار3-19- سهم آبادی های سکنه وخالی از سکنه .. 98
نمودار3-20- اشتغال بخش های مختلف استان 102
نمودار3-21- بهروری نیرو ی انسانی ..... 103
نمودار3-22- وضعیت اراضی کشاورزی ....... 108
نمودار 4-1 منحنی لورنز در مناطق شهری .......... 129
نمودار 4-2 تعداد و سهم آبادهای استان .......... 129
نمودار 4-3 شاغلان بخش معدن ..................... 137
نمودار 5-1 دلایل توسعه نیافتگی استان ........... 170
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
نقشه شماره 1- موقعیت استان در کشور ............ 47
نقشه شماره 2- شهرستان های استان................ 50
نقشه شماره 3- نقشهDEM طبقات ارتفاع استان..... 53
نقشه شماره 4 – خطرات نسبی زمین لرزه ........... 58
نقشه شماره 5- شبکه راههای استان ............... 59
نقشه شماره 6- منابع آب استان ................. 62
نقشه شماره 7 – کار بری اراضی .............. 66
نقشه شماره 8 - پراکندگی جمعیت در استان........ 70
نقشه شماره 9 – واحد های اداری وسیاسی........... 94
نقشه شماره 10- مکان های گردشگری در استان....... 95
نقشه شماره 11- کانون های توسعه ی تمرکز محوری دراستان(طرح پیشنهادی نگارنده)....................................... 169
فصل اول:
کلیات طرح
1-1- طرح مسئله
کشورهای صنعتی غرب که سالها جلوتر از جهان سوم راه توسعه نامتعادل و بدون توجه با شرایط محیط طبیعی چیزی جز نابودی محیط طبیعی و به دنبال آن نابودی محیط انسانی در جوامع ندارد ، حتی اگر کشوری در شرایط عالی توسعه صنعتی باشد ولی در صورت حفاظت نکردن از محیط طبیعی راهی جز سقوط و ضعف ندارد . از آنجائیکه انسان در محیط زندگی می کند و ناگریز از استفاده از منابع و امکانات محیط طبیعی خود است بنابراین حتی جوامع و مناطق که اختیار است محیطی خوبی دارند و توانسته اند رابطه خوب و سالمی با محیط خود برقرار کنند ، به توسعه ای متوازن و پویا دست یافتند . در ایران موقعیت جغرافیایی ممتاز . منابع غنی طبیعی . شرایط اقلیمی خوب و متنوع و جمعیت متناسب با وسعت . فضای لازم را برای توسعه فراهم نموده است که در صورت برنامه ریزی صحیح و علمی نگری به جای سطحی نگری و مصلحت اندیشی های سنتی و مهمتر از آنها توجه به حفظ محیط می توان توسعه ای همه جانبه را مشاهده نمود.استان کهگیلویه و بویراحمد با طبیعت سرشار و مناطق کوهستانی دست نخورده مورد مطالعه قرار نگرفته اند .
وجود منطقه ای با این آب و هوا و زیبایی های طبیعی کنار گرم ترین نقاط کشور در نوع خود جالب و قابل تأمل است که با استفاده بهینه از این طبیعت زیبا می توان سرمایه های زیادی حتی از کشورهای حوزه خلیج فارس جذب نمود وصنعت گردشگری که امروزه اقتصادی نامرعی نامیده می شود می تواند کمک زیادی به ساکنین دامنه های زیبایی زاگرس بنمایند که علیرغم داشتن اینهمه امکانات و قابلیت ها با زندگی مملو از رنج و سختی را تجربه نموده اند. بنابراین با مشکلاتی از قبیل کوهستانی بودن که خود مانع ایجاد ساختارهای شبکه های ارتباطی شده است که به نظر نگارنده یکی از مهمترین موانع توسعه منطقه و در بن بست قرار دادن آن می باشد .عبور شریانهای آب از قعر دره ها نیز مانع دسترسی ساکنین منطقه به منابع غنی آب گردیده با وجود ارااضی حاصلخیز و غنی کشاورزی رونق چندانی نیافته است .منابع غنی نفت گاز که حدود 25 درصد صادرات کشور را شامل می شود تأثیر چندانی در توسعه منطقه نداشته است و دیگر قابلیت هایی که می توانست این منطقه را در جایگاه مناسب توسعه منطقه ای قرار دهد.
منطقه موردمطالعه به لحاظ شرایط لزوم جهت قرارگرفتن دریک سطح مناسب ازنظرتوسعه یافتگی موقعیت بسیارخوبی را درقیاس با مناطق برخوردارکشوردارد زآنجاییکه بررسی توسعه یافتگی ورسیدن به آمارو ارقام ازنظررشد سالانه درآمد سرانه سطح سواد وغیره می تواند جایگاه مناسبی برای آن درنظرگرفت.چون منابع طبیعی وشرایط اقلیمی منطقه مورد مطالعه یکی ازشرایط جهت توسعه ازنظرجغرافیایی است.که می توان آنرا در بالاترین رتبه امتیازی اقلیم وشرایط طبیعی قرارداد .از نظرمنابع زیرزمینی هم وجودبیش از25%صادرات صادرات نفت وحجم زیادی منابع گازکشور و منابعی چون فسفات ودیگر.مکوهها ودشت های منطقه دست نخورده باقی مانده است نیز میتواندگواه این توانایی بالقوه باشد. قرار گرفتن دربین چهارمنطقه برخوردارازنظرمنابع وتوسعه یافتگی مثل اصفهان که یکی قطب های رشد کشورواز همه نظربعدازتهران مؤثرترین قطب اقتصادی و سیاسی کشورهست با خوزستان باموقعیت استراتژیک وذخایرعظیم نفت گاز و انرژی هیدرولیک وکشاورزی باتمام پیشینه فرهنگی وتوانایهای فراوان مراکز مهم پتروشیمی بندرامام وماهشهر،و بوشهربا داشتن یکی از بزرگترین مراکز تولید گاز جهان درعسلویه وپتانسیل بالاتجاری وجذب سرمایه که ساحلی بودن آن براین امتیاز نیز می افزاید.بنابراین محصور شدن دراین میان گذشته از تهدیدهای خارجی ولی فرصت های فراوانی را می تواند به لحاظ کارو سرمایه برای این استان ایجاد نماید.
1-2 - ضرورت تحقیق
محدودیت ها منابع محیطی و نیاز روز افزون جوامع بشری از در پی افزایش رشد جمعیت از یکسو و تحولات اجتماعی سالهای اخیر و بالا رفتن سطح زندگی در پی گسترش ارتباطات در جهان که منجر به پیوند رسانه ای در تمام جهان شده است که منجر به پیوند رسانه ای در تمام جهان شده است ، تلاش انسان را برای رسیدن به بهترین نوع بهره برداری و کیفیت بالای زندگی مادی دو چندان کرده است بنابراین رسیدن به چنین سطوح زندگی و استفاده بهینه از منابع با در اختیار گرفتن ابزارهای فنأوری جدید امکان پذیر می باشد بهمین دلیل توسعه علمی و فنی رسمیت یافته مایه امید انسانها برای غلبه بر بسیاری از مشکلات امروزی است که برای رسیدن به چنین توسعه ای برنامه ریزی لازم است .
چون برنامه ریزی تلاشی است آگاهانه برای رسیدن به هدفی مشخص در زمانی مشخص در منطقه محل پژوهش باید هر چه سریعتر اقدام به موانع اصلی در رسیدن به رفاه و آسایش ساکنین نمود تا انسانها در چند صباحی که زندگی می کنند لذتی از زنده بودن و زیستن خود در استفاده از نعمت های الهی احساس کنند و از نوع زندگی که سراسر سختی و زحمت از بدو تولد تا مرگز است دگرگون شود و تفکری جدید در شیوه زندگی ایجاد شود این شرایط دست یافتنی است به شرطی که ضمن شناخت قابلیت ها به برنامه ریزی در جهت استفاده هر چه بهتر از آنها اقدام نمود و با تلاشی همگانی و مستمر اقدام به ساختن جامعه ای پویا و سرشار از نشاط و شادابی در استان نمود چرا که در این استان با داشتن این همه منابع و قابلیت ها دیدن این همه محرومیت ها و سختی در زندگی ساکنین جای تأمل تفکر زیادی دارد .
1-3 - انگیزه تحقیق
آنچه اینجانب راوادار به انتخاب این موضوع نموده، مشاهده درد ورنج فراوانی است که، دراندامهای تکیده وچهرهای رنجور وفقرزده مردم آن دیارمشاهده نموده، و جور و جفایی که در سالیان گذشته توسط حاکمان ستمگر به این مردم تحمیل شده، وآنهارا اسیر و بازیچه هوسبازیها وقدرت طلبی های ایلی وطایفه ای خود نموده است.گذشته این مردم آکنده است ازظلم وستمی است که، با شمشیرهای زهر آلود تعصب وکج اندیشی حاکمان محلی، در پی قشون کشی وغارت وچپاول طوایف همجوار برگرده این مردم فرو رفته است0دامن زدن به اختلافات قومی وقبیله ای سالها و فکراین مردم رابخود مشغول کرده است. بسیاری از توانهای مردم سرزمین من زیر چکمه های تعصب واند یشه های خرافی راه یافته به پیکره ی فرهنگ غنی این دیار له شده اند،افسوس که هنوز هم بعضی از این کج اندیشیها وتنگ نظریها خواسته یا نا خواسته چسبیده به کالبد فرهنگ نسلهای امروز سرزمین من به حیات خود ادامه می دهند.
نویسنده وظیفه خود دانسته عقده ای را که سالها از دیدن ولمس این همه بدبختی ورنج کشیدگی مردان و زنان ایل وتبارم،در سینه داشته بازگشاید، شاید تا حدودی دینم را به سرزمین و آب وخاکم ادا کرده باشم. امروزه با توجه به وجود مناطق و کشورهایی دردنیا که از لحاظ توانائیها وداشته های طبیعی درسطح خیلی پایین قرار دارند.اما ازلحاظ توسعه اقتصادی به طورچشمگیری رشد کرده اند.امیدواری ما را دو چندان کرده که استان کهگیلویه وبویراحمد با وسعتی کم و جمعیتی متناسب با آن وبا داشتن پتانسیل بالا وبالقوه یکی از رده های بالا وحداقل میانی جدول توسعه ملی باشد.قویا معتقدم که درصورت اصلاح ساختار معیوب اداری-سیاسی و نظارت وجهت دهی صحیح می توان توسعه ی پایدار را در این منطقه مشاهده کرد0
1-4-اهداف تحقیق:
1-شناخت و بررسی ویژگیهای طبیعی وا نسانی ا ستا ن کهگیلویه وبویراحمد
2-تحلیل ویژگیهای کلی منطقه وامکان سنجی توسعه دربخشهای مختلف
3-ارایه راهکارهای مشخص برای توسعه منطقه ای
1-5-سوالات تحقیق:
1-5-1-آیا موانع اجتماعی-فرهنگی نقش اصلی را در توسعه نیافتگی منطقه داشته است؟
2-1-2-أیاشرایط توبوگرافی مانع اصلی توسعه استان بوده است؟
1-5-3-مشکلات مدیریتی وساختاراداری –سیاسی چه قدر در عدم توسعه ی استان نقش داشته است؟
1-6-فرضیات تحقیق:
1-6-1-به نظر می رسد مانع اصلی توسعه نیافتگی استان، با وجود بتانسیل بالا موانع اجتماعی فرهنگی است.
2-6-2-یکی از موانع مهم وتاثیر در توسعه نیافتگی استان،ویژگی زئومرفولوژیکی کوهستانی و صعب العبور آن میباشد.
1-7-پیشینه تحقیق :
1- طرح توسعه وعمران(جامع )دهدشت:
این طرح در سال 1282 توسط مهندسین مشاور جهان-پارس به سفارش سازمان مسکن و شهرسازی استان تهیه شده ،در این طرح ضمن بررسی ویژگیهای جغرافیایی عوامل جمعیتی شهروحوضه نفوذ وگذشته ازآن روند تغییرات جمعیتی شهرستان کهگیلویه نیز بررسی شده ا ست0 درطرح جامعه شهردهدشت ضمن بررسی رابطه شهردهدشت باروستاهای تا بعه درشهرستان به نوع فعالیت های اقتصادی دربخش های مختلف صنعت کشاورزی وخدمات درحوزه شهری پرداخته شد0وپیش بینی هایی بررسی توسعه آتی شد انجام شده است0
2-طرح توسعه و عمران( جامع) ناحیه گچسا ران
این طرح که بعد از تقسیم بندی استان به دو ناحیه گچساران(کهگیلو یه و گچساران و بهمئی ) و ناحیه دیگر یعنی بویراحمد و د نا توسط شرکت مهندسین مآب درسال به سفارش سازمان ملی وشهرسازی تهیه گردیده است0اولین طرح منطقه به تفکیک:شنا خت ویژگیهای جغرافیایی دوم: تجزیه وتحلیل عوامل طبیعی وانسانی وبررسی ویژگی های اقتصادی ناحیه درمقایسه با استان پرداخته است0درطرح عمران ناحیه گچساران و ویژگی های جمعیتی وناحیه با اولویت سکونت گا ههای انسانی اعم ازشهری –روستایی وعشایری به تفصیل مورد بررسی قرار گرفتند وعلاوه برآن ویژگیها وقابلیت های محیطی ناحیه ازکشاورزی گرفته ومعادل نفت وگازوکانی مورد برسی مورد بررسی قرار گرفتند وبا محورقرار دادن مکانهای مرکزی برای توسعه به تحلیل شاخص های مکان مرکزی درناحیه پرداخته ومحورتوسعه قطب های محلی رشد دا نسته که با توسعه این مراکز محلی می توان وتمرکز گرایی جمعیت برای ارایه خدمات کمک نمود0
3-طرح آمایش ا ستان:
این طرح باسفارش استانداری وتوسط دانشگاه شیراز درسال 1387با هدف امکان سنجی منطقه وارایه راه حل هایی برای برون رفت از مشکلات فعلی استان تهیه شده است0 طرح آ مایش استان با الهام گرفتن ازطرح کالبدی ملی ایران در5 بخش 0انسانی -اجتماعی ،فرهنگی،اقتصادی وفضایی تهیه، و نقشه های مورد نیاز نیز از منطقه تهیه شده است 0درطرح آمایش استان ویژگیهای جغرافیایی طبیعی وانسانی منطقه به تفصیل آمده وبا استفاده ازتحلیل های آماری ویژگی های جمعیتی واجتماعی راتغییر نموده اند0با توجه به پراکندگی نامتتوازن جمعیت دراستان که متا ثر از توپو گرافی منطقه است،مشکلات اصلی منطقه را عوامل طبیعی دانسته ولی عوامل فرهنگی واجتماعی را نیزسهیم دراین امرذکرنموده است0دراین طرح مسایل انسانی استان ونیز قابلیت های محیطی ومنطقه آورده شده راهکارهای مفیدی بررسی برنامه ریزی منطقه ای ارایه شده ا ست0
1-8-روش تحقیق
نوع پژوهش – کاربردی است که روش بررسی آن توصیفی – تحلیلی است .بعد از شناسایی کمی و کیفی منطقه و جمع آوری اطلاعات لازم از طریق کتابخانه ای ومیدانی ؛با انجام مصاحبه ومشاهده، به بررسی و تجزیه و تحلیل آنها به روش نرم افزا spss و exell برای رسیدن نتایج مورد نظر اقدام شده است .
1-9- فرایندهای تحقیق
1- تعریف توسعه و تفاوت رشد اقتصادی و توسعه
2- تدوین معیارهای برای ارزیابی سطوح توسعه منطقه ای
3- شناخت بررسی کامل ویژگیهای منطقه محل پژوهش
4- تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف منطقه از لحاظ توسعه
5 - ارایه رهنمودها و راهکارهای جهت بهبود و سطح توسعه منطقه
1-10-روشهای جمع آوری اطلاعات:
مراجعه به کتابخانه ها؛ ادارات وسازمانهایی که اطلاعات مربوط به منطقه را در اختیار داشته اند،مثل وزارت مسکن و شهر سازی ،سازمان آمار ،استانداری ،فرمانداریها ،وسایر ادارات منطقه.به روش میدانی با انجام مصاحبه با اشخاص وصاحب نظران .
1-11-ابزار تحقیق:
منابع کتابخانه ای مثل :کتابهای تاریخی و جغرافیا یی استان،مقالات و طرحهای پژوهشی مربوط به استان. نظرات مسئولین و صاحب نظران استانی.آمارهای استانی وملی ؛ نقشه های سیاسی وجمعیتی ، ونقشه ی طرح های اجرایی در استان.
1- 12-محدودیت های وتنگناهای تحقیق: محدودیت هاو تنگنا ها:
درحال حاضر درکشورها عموما ودرمناطقی کوچکتر علیرغم مصوبات جدید بهایی به پروژهای تحقیقاتی دارد نمیشود بهمین دلیل اطلا عات مورد نیاز پروژه ها اکثرا دراختیا رات مرکزی است که آنچنان استفاده از آنها نمی کننند وبه سختی جهت کار تحقیقاتی در اختیار پژوهشگران قرار داده می شوند0نکته بعدی اینکه چون بخشی از عناصر تحقیقی نیروی انسانی است بنابراین در بحث پرسش نامه ویا مصابه نمی توان آنطور که باید اطلاعات مورد نیاز را بدست آورد،علاوه براینها مشکلات مسافرت به جاهای مختلف جهت مشاهده ویا جمع آوری اطلاعات یکی از مشکلات سدراه پروژه بود0نبود الگوی تناسب به موضوع رسانه مهمترین معضل نگارنده بوده که به دلیل نبود الگوی اجرای متناسب به آن مجبور به ارایه شیوه ای جدید درتناسب تحلیل منطقه ای استانی شده است که این کار نارسا ئیها یی ومشکلاتی را متوجه نگارنده درحین اجرای پژوهش کرده است0
فصل دوم:
مبانی نظری پژوهش
2-1-مبانی نظری یاتئوریک موضوع:
هدف ازمبانی نظری رسیدن به چارچوبی مناسب وقابل اتکاءبرای پژوهش است. می توان خلاصه ای ازمهمترین یافته های نظری را به عنوان پایه و مبانی مطامعه و روش تحقیق مطرح نمود[1].
.مفهوم کلی توسعه نیافتگی:پدیده توسعه نیافتگی پدیده جدیدی نبوده وعمرآن به مراتب به چند قرن می رسد به نظر متفکرین توسعه اقتصادی، توسعه نیافتگی نه تنها پدیده ای تازه نیست بلکه پدیده ای چون توسعه یافتگی ارتباطی تنگاتنگ دارد.از دوران اولیه زندگی بشر تا شروع قرن شانزدهم میلادی اگرچه تفاوت های زیادی بین ساختار اجتماعی ،سیاسی،فرهنگی وحتی اقتصادی جوامع مختلف وجود دارد.اما اختلاف چندانی بین سطح زندگی وسطح تکنو لوژی آنها نبوده است. اما اینکه از قرن 16به این طرف چه اتفاقاتی افتاده ویا ارتباطی وپیوند دو پدیده چگونه است سؤالاتی هستند که بدون پاسخ داده خواهدشد0 1-دیدگاه اول :به نظر عده ای ازعلمای توسعه اقتصاد جهانی .به مانند مجموعه ای مرکب که اقتصادهای ملی عناصراین مجموعه هستند0 اگرچه شکل این مجموعه دائم درحال تغییر وحتی دگرگونی است اما عناصر این مجموعه که همان اقتصاد ملی هستند باسلسله مراتب خاصی بایکدیگر درارتباط نزدیکند والبته ارگانیک0بنابراین هرگونه تغییری که در قسمتی از این مجموعه اتفاق افتد مطمئنا تغییراتی در کل یا بقیه عناصرایجاد خواهد کرد0به عقیده این نظریه پردازان توسعه اقتصادی عنصری از این مجموعه که امروزه کشورهای توسعه یافته نامیده می شوند، درسه مرحله انجام شده است. تحولات دراین کشورها تنها محدود به خود آنها نبوده ونیست بلکه تاثیرات مهمی درکشورهای درحال توسعه نیز ایجاد کرده است.
1-مرحله اول یا مرحله تراکم اولیه ثروت (انباشت سرمایه)؛
2-مرحله دوم یامرحله صدور کالا (شروع تجارت)؛
3-مرحله سوم یامرحله صدور سرمایه (مبادله سرمایه وفناوری ).
دیدگاه دوم:
به نظر برخی دیگراز علمای اقتصاد توسعه مبدا شروع وریشه اصلی پدیده توسعه یافتگی درجوامعه توسعه یافته امروزی انقلاب صنعتی بوده است0اما تحلیلی که این گروه از انقلاب صنعتی می کنند متفاوت باتحلیل نظریه پردازان گروه اول است که اینها معتقدند انقلاب صنعتی طی دو مرحله عمده درجهان اتفاق افتاده است. اولین تحول بانام انقلاب نئولتیک (نوسنگی)ویاشروع عصرحجرجدیدحدود ده هزارسال پیش. دومین تحول عمیق بانام انقلاب صنعتی ازسال 1760ازکشور انگلستان وسپس به کشورهای همجوار گسترش یافت که عوامل ایجاد انقلاب صنعتی عبارتند از : 1 -عوامل اقتصادی 2 -عوامل اجتماعی –فرهنگی3 -عوامل فنی، حال باتوجه به کلیات ذکرشده توسعه یافتگی وتوسعه نیافتگی می توانند عوامل متعدد مختلفی را داشته باشند.[2]0
2- 2- تعاریف ومفاهیم
رشد وتوسعه[3] :درزبان فارسی کلمه فارسی رشد،ه معنای بزرگ شدن است این بزرگ شدن جنبه های متفاوتی دارد اما((رشداقتصادی یک کشور عبارت است ازافزایش تولید ملی واقعی سرانه آن کشوردریک دوره بلندمدت))
توسعه یافتگی[4] :توسعه یافتگی یعنی افزایش سطح عمومی زندگی مردم یک منطقه یا کشور به دلیل تولید سرانه مردم و افزایش زیر ساختها و تولیدات درون زای یک کشور که بتواند بطور مستقل ادامه داشته باشد0
توسعه نیافتگی[5]: توسعه نیافتگی یعنی عقب ماندن ازلحاظ تولیدات صنعتی وفناوری روزکه یک کشورنتواند مایحتاج زندگی مردم کشورش را خود تامین نماید و بیشتربه شکل فنی و دستی فعالیت نماید0
توسعه پایدار:[6] پشرفت همه جانبه (علمی.فنی.فرهنگی واجتماعی)یک کشورباتوجه به حفظ ثروت ملی و طبیعی با توجه به نسل آینده آن کشور بدون تخریب محیط زیست.
طرح آمایش سرزمین[7]:برنامه ریزی برای ساماندهی مطلوب فضایی و کالبدی برای آسانترکردن شرایط زندگی استان با استفاده مطلوب از توانائیهای محیط.
برنامه ریزی منطقه ای[8]: برنامه ریزی علمی وفرهنگی برای تمامی بخشهای یک منطقه با توجه به فضای و مکان متناسب با توانهای محیطی برای مدت زمانی مشخص.
برنامه ریزی شهری[9] :برنامه ریزی فیزیکی کالبدی –فضایی برای شهروحوزه نفوذ آن بادرنظرگرفتن تمامی عوامل مکانی وطبیعی وانسانی و فرهنگی مؤثردرگسترش فیزیکی وبهبود شرایط و رفاه شهروندان دراستفاده از امکانات شهری0
2-2-1- برنامه ریزی منطقه ای 1
منطقه عبارت است از فضا یا قسمتی از خاک یک کشور که عوامل طبیعی با اقتصادی و اجتماعی آنرا از محیط اطراف خود متمایز نموده است .
به طور ساده برنامه ریزی منطقه ای را می توان کوششی متشکل و منظم برای انتخاب بهترین راهها و روش ها به منظور رسیدن به هدفهای خاص در یک منطقه دانست. از دیدگاه دیگر برنامه ریزی منطقه ای عبارت است از کوشش جهت بالا بردن سطح زندگی مردم یک منطقه و یا کوششی جهت بدست آوردن حداکثر استفاده از منابع کمیاب و به کارگیری استعدادهای منطقه. به طور کلی برنامه ریزی منطقه ای شامل سه مرحله است .
1- شناخت مشکلات آن و طرح و تنظیم برنامه توسعه آن
2- اجرای برنامه تهیه شده
3- بررسی و ارزیابی طرح اجرا شده
در سیستم برنامه ریزی منطقه ای ، همیشه مسایل و مشکلاتی وجود دارد که بایستی با هماهنگی و در کنار سیاستهای کلی کشور اجرا گردد . توسعه متناسب و متوازن منطقه ای با مشارکت مسئولین محلی و منطقه ای در برنامه ریزی و یا تعیین استراتژی توسعه شهرها و مکانیابی صنایع از جمله مسایلی هستند که در برنامه ریزی ملی و منطقه ای قابل مطالعه اند .در رابطه با روش مطالعه حوزه های منطقه ای روش های تحلیل داده ها و روش حسابرسی منطقه ای روش تجزیه و تحلیل تقریبی و فرضیه اقتصاد پایه ای مورد استفاده قرار می گیرند . یک طرح کامل منطقه ای می تواند شامل چهار مرحله اصلی باشد که اجزای مطالعاتی آن به قرار زیرند
1- طرح برنامه ها : حرکات جمعیتی ،تجزیه و تحلیل فیزیکی : تولیدات طبیعی ، صنعتی ، خدماتی ، مطالعه مشاغل. برنامه های منطقه ای در دست اجرا و میزان تخصص ها ؛ پروژهای منطقه ای انجام شده و امکانات و محدودیت ها.
2- تجزیه و تحلیل : منابع زیر زمینی ، منایع اقتصادی ، خدمات فرهنگی و اجتماعی ، زیر بنای فیزیکی و تأسیسات ، منابع انسانی ، عوامل اداری ، عوامل حقوقی ، امکانات و عوامل ظاهری.
3- مرحه اجرا : انتخاب زمان پایان پروژه – اولویت بندی ، طرحهای جامع و هادی چند ساله برنامه بخشی ، تعیین پروژه ها ارزشیابی ، منابع مالی.
4- برنامه ریزی و معیارهای اجرایی : سیاست های دولت در سطح کشور ، منطقه ، شهر و روستا، نیازها ، مخارج ، منابع طبیعی ، سیاست های فضایی و پیشرفت های فیزیکی.
2-2-2 مفهوم رشد اقتصادی[10]:
کلمه رشد به معنی بزرگ شدن است و این بزرگ شدن بسته به مورد آن می تواند جنبه طولی ، وزنی ، سطحی و یا حجمی داشته باشد . رشد مفهومی کمی است . رشداقتصادی عبارت است از افزایش تولید ملی واقعی سرانه به آن کشور در طول یک دوره بلند مدت . در توجیه و تشریح این تعریف موارد زیر را می توان بیان کرد .
الف » به کار بردن کلمه تولید واقعی به منظور حذف اثر افزایش سطح عمومی قیمت هاست.
ب» برای دستیابی به نظرات واقعی تر و امکان مقایسه وضعیت یک جامعه در سالهای مختلف یا مقایسه جوامع مختلف با تعداد جمعیت متفاوت در تعریف بالا از تولید ملی سرانه جای تولید ملی استفاده شده است .
ج » به کار بردن کلمه بلند مدت برای اطمینان از استمرار رشد اقتصادی است . زیرا در بعضی موارد به خاطر افزایش قیمت یا تولید یک کالای خاص صادراتی ممکن است رشد زودگذری در یک اقتصاد مشاهده شود، مشخص شده است که نرخ رشد اقتصادی لزوماً یک تحول مثبت در تاریخ اقتصادی یک کشور به حساب نمی آید . زیرا افزایش نرخ رشد می تواند به بهانه تخریب و یا افزایش وابستگی یک کشور تمام شود تنها افزایش نرخ رشد با استفاده از روش پنجم ، نرخ رشد سالمی خواهد بود و اقتصاد و بلند مدت از آن سود خواهد برد.البته عواملی چون تغییرات سیاسی و یافرهنگی از عوامل مهم و اثر گذار بر نرخ رشد اقتصادی یک کشور به حساب می آیند، عاملی مستقل دانست . در نتیجه رشد به روش سرمایه گذاری و ارتقاء سطح تکنولوژی تولید می تواند محور توسعه اقتصادی باشد پس اگر رشد اقتصادی تحت تأثیر بهبود روشهای تولید با کمک فن آوری باشد محور توسعه اقتصادی نیز می تواند باشد .